Fliú

De zon schijnt over het ruime terras, met een vest of nog met jas aan in het goed toeven in het vroege lentezonnetje. Een glas witte wijn met Ierse Cheddar contrasteert met de problematiek waarin nu ook Ierland zich in bevindt. Maureens ogen verraden een zorg, die haar al een paar nachten wakker houdt.

Maureen, Ileen en ik praten vooral over vroeger en de geschiedenis, zowel van Nederland en Ierland. Vooral epidemieën door de tijden heen is het logische hoofdonderwerp. Ik merk, dat ik na zeven jaar Ierland de taal behoorlijk beheers en zelfs in het Engels denk. Het Gaelic blijft vooral erg lastig en vooral onmogelijk op een aantal woorden en standaardzinnen na. Gisteren zijn Maureen en ik in Dingle aangekomen, omdat wij niet wilden afwachten op maatregelen waarbij iedereen verplicht binnen moet zitten. Toen Maureen van de universiteit hoorde dat college’s geen doorgang mochten vinden, hebben wij Ileen gebeld of zij logés kon gebruiken en hebben direct onze spullen ingepakt, spullen uit  de koelkast en verse artikelen in een koelbox gedaan en wij zijn gaan rijden.

Ileen vertelt over haar opa, geboren in 1898, die verhalen over de Spaanse griep heeft opgeschreven. Ondertussen loopt Maureen het huis binnen en komt even later met een schoenendoos met oude foto’s, enveloppen en ansichtkaarten terug. Nadat Ileen de herinneringen , een ontwricht Ierland, 80.000 mensen besmet en in Ierland alleen al 23.000 doden, van haar opa met mij deelt, vraagt Maureen of ik de brief van Ileens opa mag lezen.

“Harm, misschien handig om te weten voordat ik ga lezen. Mijn oma was gescheiden, voor die tijd heel erg bijzonder en er waren allerlei conflicten in de families. De brief hebben mijn oma’s ouders teruggestuurd en is daarom nog steeds in het bezit van de familie. Ileens opa schreef met een prachtig handschrift in het Engels, kijk maar over mijn schouder mee.”

“Ik weet welke brief je bedoelt, Maureen. Het is een brief aan zijn vrouw, mijn oma’s ouders. Mijn opa was ook arts en werkte in het ziekenhuis van Tralee.”

De meesten stierven alleen.

Dlíthe a chara,

Hier sta ik dan in een grote zaal met allemaal zieke mensen, meer dan honderd. Er mogen alleen maar artsen en verpleegsters zijn en wij mogen niet naar huis en slapen in de gangen of ergens op een rustig plekje, en die zijn er maar weinig. Vandaag heb ik veel mensen zien sterven, wanneer een stervende geluk had was ik of een verpleegster erbij. De meesten stierven alleen. Twee dagen was het even rustig en ik had tijd om samen met een verpleegster bij een stervende te waken. Dat verhaal wil ik met jullie, pap en mam, met jullie delen.

De vrouw vocht zoals zo veel anderen om te mogen leven en zij vertelde dat haar leven niet compleet was en zij vroeg of wij een brief aan haar ouders wilden schrijven. Het is een korte brief geworden, omdat zij, voordat zij afsluitende zinnen kon fluisteren, stierf. 

Lieve ouders, broers en zussen,

Vlak voor ik sterven ga, moet ik deze aanhef kiezen. Ik wil sterven zonder gevoel van teleurstelling of haat. Ik vergeef jullie dat jullie mij uit jullie leven hebben gebannen, ik vergeef jullie dat jullie ons leven, van mijn man, van mij en mijn kinderen, tot een hel maakten. Bedankt dat jullie mijn lieve man daar brachten waar ik hem en mijn kinderen heel snel kan zien. Vlak voor het sterven wil ik geen wrok hebben, dus bedankt voor alle goede dingen. Jammer dat ik mijn leven niet in vrede met jullie mag afsluiten, dat de omstandigheden het voor jullie niet mogelijk maken vader, moeder, broer en zus te zijn.

Ook jammer dat jullie geen opa, oma, oom en tante voor mijn kinderen konden zijn toen zij verleden week in mijn armen zonder mijn lieve man stierven.

Eigenlijk wens ik jullie vooral sterkte met jullie herinneringen.

Jullie dochter,

Maureen

Wanneer je dit korte briefje leest, weten jullie best wat ik bedoel. Ik heb het briefje naar de vrouw haar ouders die vlakbij het ziekenhuis wonen gebracht. Ik zag ze pas breken toen de kist met Maureen hun tuinpad werd opgedragen.

Maureen vult de brief van Ileens opa aan: “Daarom noemden mijn ouders mij Maureen, omdat hun dochter een leven compleet moest maken, en omdat zij het mooie naam vonden. En Ileens opa en oma hebben de griep overleeft, hun ouders niet.”

Hierna zitten wij vooral stil en pakken af en toe een foto uit de doos, gedachteloos, woordeloos en soms met een verhaal totdat het buiten te koud wordt en wij naar binnen moeten.